Advances in Clinical and Experimental Medicine

Title abbreviation: Adv Clin Exp Med
JCR Impact Factor (IF) – 1.736
5-Year Impact Factor – 2.135
Index Copernicus  – 168.52
MEiN – 70 pts

ISSN 1899–5276 (print)
ISSN 2451-2680 (online)
Periodicity – monthly

Download original text (PL)

Advances in Clinical and Experimental Medicine

2006, vol. 15, nr 2, March-April, p. 405–410

Publication type: historical article

Language: Polish

Wrocławskie okoliczności pierwszego w historii chirurgii udanego wycięcia macicy drogą brzuszną przez Wilhelma Aleksandra Freunda (1833–1917)

Wrocław and the First Successful Surgical Abdominal Uterine Extirpation by Wilhelm Alexander Freund (1833–1917)

Tadeusz Heimrath1,

1 I Katedra i Klinika Ginekologii i Położnictwa AM we Wrocławiu

Streszczenie

Przedstawiono okoliczności pierwszego w historii chirurgii udanego wycięcia macicy drogą brzuszną. Po przypomnieniu sytuacji, w jakiej znajdowała się wrocławska ginekologia operacyjna w latach 70 XIX w., opisano postać operatora – Wilhelma Aleksandra Freunda (1833–1917), który urodził się w Krapkowicach na Śląsku. W chwili wykonania 30 stycznia 1878 r. we Wrocławiu tego zabiegu u 62−letniej chorej na raka szyjki macicy Freund był tam profesorem nadzwyczajnym ginekologii i położnictwa. Zabieg był udany, a chorą 15 lat później przedstawiono na V Kongresie Niemieckiego Towarzystwa Ginekologicznego we Wrocławiu (1893 r.). Przedstawiono także okoliczności, w jakich doszło w XIX w. do realizacji myśli o wycięciu macicy drogą brzuszną. Opisano technikę operacyjną Freunda i jej późniejsze zmiany. Z powodu bardzo złych wyników pooperacyjnych wykonywanie zabiegu tą techniką właściwie zarzucono na rzecz wycinania macicy drogą pochwową, która okazywała się bezpieczniejsza i dawała o wiele lepsze wyniki wczesne. Powoli jednak ugruntowało się przekonanie, że o korzystnych wynikach operowania, w przypadku chorób nowotworowych, decyduje usunięcie sąsiednich tkanek z węzłami chłonnymi. Powrócono do idei Freunda, a ukoronowaniem było doszczętne wycinanie macicy sposobem Ernsta Wertheima (1864–1920) w 1898 r. w Wiedniu. W tym samym roku, w którym wykonał swą słynną operację we Wrocławiu, Freund rzeniósł się do Strasburga, gdzie objął Katedrę Ginekologii i Położnictwa. Kierował nią do przejścia na emeryturę w 1900 r. Zmarł w 1917 r. w Berlinie.

Abstract

This work discusses the circumstances of the first successful surgical extirpation of the uterus through the abdomen. We begin with an overview of the historical context of surgical gynecology in Wrocław in the 1870’s and continue with a description of the surgeon Wilhelm Alexander Freund (1833–1917), born in Krapkowice, Lower Silesia. Freund was a full professor of gynecology and obstetrics in Wrocław when, on 30 January 1878, he performed the operation on a 62−year−old patient suffering from uterine cervical cancer. The operation was a success and the patient was even presented 15 years later at the V Congress of the German Gynecological Association in Wroclaw in 1893. This work also reviews the historical circumstances leading to the first attempts to extirpation uterus via the abdomen in the 19th century. It describes Freund’s operating techniques as well as his later modifications. His method was, however, abandoned due to the disastrous post−operational results in favor of uterine extirpation through the vagina. This method proved safer and guaranteed decidedly better and quicker post−operative results. At about this time, surgeons began to discern that when malignant tumors were involved surgical results were greatly enhanced when neighboring tissue and lymphnodes were also resected. It was found that, in the case of cervical cancer, better results were achieved when the uterus together with its adnexa and lymphnodes was resected through the abdomen. Freund’s method proved useful in these cases and found full approval during the complete extirpation the uterus performed by Ernst Wertheim (1864–1920) in Vienna in 1898. In the same year that he carried out his famous operation, Freund moved to Strasbourg, where he became head of gynecology and obstetrics. He held this position until his retirement in 1900. Freund died in Berlin in 1917.

Słowa kluczowe

historia ginekologii, Wilhelm Aleksander Freund, Wrocław, wycięcie macicy

Key words

history of gynecology, Wilhelm Alexander Freund, Wrocław, uterine extirpation

References (16)

  1. Küstner O: Geburtshilflich – gynäkologische Klinik. In: Festschrift −zur Feier des hundertjährigen Bestehens der Universität Breslau. Red.: Kaufmann G, Hirt F, Breslau 1911, 308–316.
  2. Gauss CJ, Wilde B: Die deutschen Geburtshelferschulen. Werk – Verlag Dr Edmund Banaschewski, München 1956, 151.
  3. Freund WA: Eine neue Methode der Exstirpation des ganzen Uterus. Samml. Klin. Vortr. In Verb. mit deutschen Klinikern. Hrsg. R. Volkmann. 1878, nr 133, 912–924. Breitkopf u. Hàrtel, Leipzig.
  4. Freund WA: Zu meiner Methode der totalen Uterus – Exstirpation. Centralblatt Gynäkologie 1878, 12, 265–269.
  5. Ludwig H: Zur Gründung der Deutschen Gesellschaft für Gynäkologie und Geburtshilfe. In: Zur Geschichte der Gynäkologie und Geburtshilfe. Red.: Beck L, Springer – Verlag, Berlin–Heidelberg 1986, 9–26.
  6. Waszyński E, Kowaluk W: Wilhelm Alexander Freund (1833–1917) twórca techniki operacyjnej wycięcia macicy drogą brzuszną. Gin Prakt 1996, IV, 47–48.
  7. Hegar A, Kaltenbach R: Die operative Gynäkologie. Ferdinand Enke Verl, Stuttgart 1886, III Aufl., 431–440.
  8. Diepgen P: Geschichte der Medizin. Walter de Gruyter, Berlin 1951 II Bd 1 Hälfte, 57, 1955 2 Hälfte, 240.
  9. Fritsch H: Verh. der V Versammlung der Deutschen Gesellschaft für Gynäkologie. Breslau 1893.
  10. Hofmeier M: Grundriss der gynäkologischen Operationen. F. Deutike Leipzig u. Wien 1888, 241–245.
  11. Bardenheuer FBH: Zur Frage der Drainirung der Peritonealhöhle. Vortr. an d. Salzburger Naturforscherversammlung. Stuttgart 1880.
  12. Czerny V: Beiträge zur vaginalen Uterusexstirpation. Berl Klin Wschr 1882, 19, 693–711.
  13. Speert H: Obstetric and Ginecologic Milestones. The Macmilan Comp. New York 1958, 672–683.
  14. Zander J: Meilensteine in der Gynäkologie und Geburtshilfe. In: Zur Geschichte der Gynäkologie und Geburtshilfe. Red.: Beck L, Springer – Verlag, Berlin–Heidelberg 1986, 33–43.
  15. Ries E: Eine neue Operationsmethode des Uteruscarcinoms. Ztschr Geburtsh Gynäk 1895, 32, 266–274.
  16. Freund WA: Leben und Arbeit. Julius Springer, Berlin 1913.